Temmuz Ağustosunda Teras Bahçesi Yönetimi

Temmuz ve ağustos, balkon bahçelerinin en çok emek istediği aylardır. Bahar boyunca hızla büyüyen bitkiler bu dönemde köklerini saksının duvarına dayamış, yaprak yüzeyleri genişlemiş, su ihtiyacı iki katına çıkmış durumdadır. Beton zeminden yükselen ısı, alüminyum korkulukların yansıması ve gece bile düşmeyen hava sıcaklığı bir araya geldiğinde, toprak seviyesinde ölçülen sıcaklık hava sıcaklığının belirgin biçimde üzerine çıkabilir. Yaz ayları balkon bahçeciliğinde amaç yeni büyüme kovalamak değil, bitkiyi bu stres penceresinden mümkün olduğunca az hasarla geçirmektir. Aşağıda gölgeleme, sulama düzeni, kök bölgesinin korunması ve stresli bitkinin toparlanması sırasıyla ele alınıyor.

Gölgeleme: ışığı kesmek değil, yumuşatmak

Sebzeler ışığı sever, ama 35 dereceyi aşan öğle güneşinde fotosentez zaten yavaşlar; bitki stomalarını kapatıp su kaybını azaltmaya çalışır. Bu saatlerde gelen fazla ışık faydaya değil, yaprak yanığına dönüşür. Bu yüzden yazın hedef, ışığı tamamen engellemek değil, en keskin olduğu 11.00–16.00 aralığında filtrelemektir.

%40–50 gölgeleme oranlı file, güney ve batı cepheleri için genellikle yeterlidir; %70 ve üzeri fileler sebzelerde verimi düşürür.
Fileyi bitkinin üzerine değmeyecek şekilde, 30–40 cm boşluk bırakarak gerin. Temas eden noktalar ısınır ve yaprakta lekelenme yapar.
Yüksek boylu saksıları (domates, biber) batı tarafına dizip alçak yeşillikleri onların doğu gölgesine almak, bedava gölgeleme sağlar.
Hasır veya bambu perdeler korkuluk hizasına asıldığında yansıyan ısıyı da azaltır.
Taşınabilir saksıları öğle saatlerinde duvarın gölgesine çekmek, en basit çözümdür; ışık şartları ve konumlandırma konusunda daha önce anlattığımız mantık yazın tersine çalışır.

Yanık mı, susuzluk mu?

Yaprak kenarlarındaki kahverengi, kâğıt gibi kuru şeritler genellikle güneş yanığı veya tuz birikimidir. Öğleden sonra pörsüyüp akşam serinliğinde toparlanan bitki ise anlık su açığı yaşıyordur; sabah da pörsükse gerçek susuzluk ya da kök problemi vardır. Yaprakların sararması ise ayrı bir konudur ve yazın çoğu zaman aşırı sulamadan kaynaklanır.

Sulama düzenini yeniden kurmak

Yazın en yaygın hata, sulama sıklığını artırıp miktarını azaltmaktır. Az su yalnızca üst 3–4 santimi ıslatır, kökler yüzeye toplanır ve bitki bir günlük gecikmeye dayanamaz hale gelir. Doğrusu, her sulamada saksının altından su damlayana kadar vermek, sonra üst toprak parmak boğumu kadar kuruyana kadar beklemektir. Mevsime göre sulama takviminde belirtilen aralıklar temmuzda kabaca yarıya iner.

Zamanlama: Sabah erken saatler ideal. Akşam sulaması sıcak bölgelerde yaprakların gece boyunca nemli kalmasına ve mantar hastalığına yol açabilir; yine de akşamüstü sulama, hiç sulamamaktan iyidir.
Tabaklar: Sıcakta su tabakta bırakılırsa ısınır ve kökleri boğar. Yalnızca en sıcak günlerde, birkaç saatlik bir tampon olarak kullanın, sonra boşaltın.
Su sıcaklığı: Hortumda bekleyen ilk suyu akıtın; 40 derecelik su kök tüylerini yakar.
Uzun yokluklar: Tatil öncesi saksıları bir araya toplayın, kalın malç ekleyin, gölgeye çekin ve fitilli sulama ya da damlama düzeneği kurun.

Kök bölgesini serin tutmak

Balkonda bitkiyi öldüren şey çoğu zaman hava değil, saksının içindeki sıcaklıktır. Küçük ve koyu renkli plastik saksılar öğleden sonra el yakacak kadar ısınır. Doğru saksı boyutu ve malzeme seçimi bu noktada belirleyicidir: hacim büyüdükçe toprak daha yavaş ısınır ve daha uzun süre nem tutar. Domates gibi bir bitki için 25–30 litre, biber ve patlıcan için 15–20 litre pratik alt sınırdır.

Toprak yüzeyini 2–3 cm kalınlığında saman, kıyılmış kuru yaprak, ince ağaç kabuğu veya kokopitle örtün.
Saksıları doğrudan beton üzerine koymayın; ahşap ızgara, tahta parçası veya seramik ayak alttan gelen ısıyı keser.
Koyu saksıları açık renkli bir kılıf ya da başka bir saksının içine alarak çift cidar oluşturun.
Terracotta kabın gövdeden buharlaşma yapması serinletir ama sulama sıklığını artırır; sıcak balkonda bunu hesaba katın.
Boşalan yerleri boş bırakmak yerine yer örtücü ekmek, toprak yüzeyinin çıplak kalmasını önler.

Stresli bitkiyi toparlamak

Stres altındaki bitkide ilk kural, üzerine ikinci bir yük bindirmemektir. Sıcak dalgası sırasında budama, saksı değişimi ve yüksek dozlu gübre üçü de zararlıdır. Azotlu gübre bu dönemde sulu, ince ve zararlıya davetiye çıkaran sürgünler üretir; organik ve kimyasal gübre seçiminde yazın tercih, düşük dozda ve daha sık verilen dengeli çözeltilerdir. Sıcak dalgası geçtikten iki üç gün sonra, hava 30 derecenin altına indiğinde beslemeye dönün.

Kuruyan ve yanmış yaprakları hemen kesmeyin; alttaki dokuyu gölgeleyerek koruyorlar. Tamamen kağıtlaşınca alın.
Kırmızı örümcek ve thrips sıcak, kuru havada hızla çoğalır. Yaprak altlarını haftada bir kontrol edin; su püskürtmek, popülasyonu baskılamada ilk adımdır.
Çiçek dökümü 35 derece üzerinde normaldir; domates ve biberde polen canlılığı düşer. Gölgeleme yapıp beklemek yeter