Bahçe Toprağı Seçimi ve Hazırlama

Saksıda ya da yükseltilmiş yatakta yetişen bir bitki, kökleriyle ulaşabildiği toprakla sınırlıdır. Bahçede kökler suyu ve besini aramak için metrelerce yayılabilirken, on beş litrelik bir saksıda bütün hayat o küçük hacmin içinde geçer. Bu yüzden balkon ve teras bahçeciliğinde toprak, yan bir detay değil, işin temelidir. "Ev bahçesi için hangi toprak kullanılır" sorusunun tek bir cevabı yok; ama iyi bir karışımın hangi özellikleri taşıması gerektiği, ve bunu evde nasıl hazırlayabileceğiniz oldukça net.

İyi bir saksı toprağının üç işi

Bir yetiştirme ortamı aynı anda üç şey yapmak zorundadır: kökleri fiziksel olarak tutmak, su ve besin depolamak, köklerin soluk alabilmesi için hava boşluğu bırakmak. Bahçeden kürekle alınan doğal toprak bu üçünden yalnızca ilkini iyi yapar. Saksıya konduğunda sulama ve yağmurla sıkışır, hava boşlukları kapanır, üstü kabuk bağlar. Kökler tıkanır, bitki susuzluk belirtisi verir ama toprak ıslaktır — bu tablo çoğu yeni başlayanın kafasını karıştırır.

Dolayısıyla saksı toprağı, doğal toprağın taklidi değil, kasten gevşek tutulmuş bir karışımdır. Üç bileşenden oluşur:

• Organik gövde: torf, hindistan cevizi lifi (koko torfu), iyi olgunlaşmış kompost veya yaprak çürüğü. Su ve besin tutar.
• Havalandırıcı: perlit, pomza, iri kum, ponza kırığı. Drenaj ve hava boşluğu sağlar.
• Besin kaynağı: solucan gübresi, yanmış hayvan gübresi ya da kompostun kendisi. Bitkiye ilk haftaların yakıtını verir.

Ortalama bir sebze veya çiçek için 6 ölçek organik gövde, 3 ölçek havalandırıcı, 1–2 ölçek solucan gübresi güvenli bir başlangıç oranıdır. Elinize aldığınızda nemliyken top olabilmeli, ama parmakla dokununca dağılmalı. Sıkıp bıraktığınızda hamur gibi duruyorsa perlit ekleyin.

Bitkiye göre karışımı değiştirmek

Aynı karışım her bitkiye uymaz. Bir kaktüs ile bir maydanozun toprak isteği birbirinin neredeyse tersidir. Şu tabloyu pratik bir kılavuz olarak kullanabilirsiniz:

Tohum ve fide aşaması ayrı bir başlık. Çimlenme ortamı besin açısından zayıf, çok ince ve sterile yakın olmalıdır; kuvvetli gübre içeren karışımlar taze kökleri yakar. Teras fideciliğine dair ayrıntılara girerken bu ayrımı akılda tutmak faydalı olur.

Kendi kompostunuzu yapmak

Kompost, karışımın kalbidir ve satın almak zorunda değilsiniz. Balkonda kapaklı bir plastik bidon ya da tahta bir kasa yeterlidir. Temel kural, karbon bakımından zengin "kahverengi" malzeme ile azot bakımından zengin "yeşil" malzemeyi yaklaşık 3'e 1 hacim oranında katmanlamaktır.

• Kahverengiler: kuru yaprak, karton parçaları, mürekkepsiz kağıt, kuru saplar, talaş.
• Yeşiller: sebze-meyve kabukları, kahve telvesi, çay posası, yeşil budama artıkları.
• Katılmayacaklar: et, süt ürünü, pişmiş yağlı yemek, hastalıklı bitki artığı, evcil hayvan dışkısı.

Yığını sıkılmış sünger nemliliğinde tutun ve haftada bir karıştırarak havalandırın. Koku çıkıyorsa yeşil fazlası ve oksijen eksikliği vardır: karton ekleyip karıştırın. Süreç hiç ilerlemiyorsa ya çok kuru ya çok soğuktur. Balkon koşullarında olgunlaşma genellikle birkaç ay sürer; toprak kokan, içindeki malzemeler tanınmayacak hale gelmiş koyu kahverengi bir yapı elde ettiğinizde kompost hazırdır. Elenip karışıma katılabilir ya da mevcut saksıların üstüne ince bir katman olarak serilebilir.

Doldurma, tazeleme ve yeniden kullanım

Saksıyı doldururken tabana çakıl koyma alışkanlığı yaygındır ama gereksizdir; hatta suyun bekleyeceği katmanı yükselttiği için ters etki yapar. Bunun yerine drenaj deliklerinin açık olduğundan emin olun ve karışımın tamamını kullanın. Toprağı bastırmayın, hafifçe oturtup sulayın; su gerçek boşlukları kendisi kapatır. Üstte iki üç parmak boşluk bırakmak sulamayı kolaylaştırır. Saksı hacmi ve malzeme seçimi de bu dengeyi doğrudan etkiler — kil saksı nefes alır ve daha hızlı kurur, plastik nemi uzun tutar; karışımın drenaj oranını buna göre ayarlamak mantıklıdır.

Bir sezon sonunda toprak bitmez, yorulur. Yapısı çöker, besini tükenir. Eski toprağı